Dede Korkut Destanlarının Genel İç
Yapısı [değiştir]
Dede Korkut destanları olağanüstü olayların
yoğunluğundan sıyrılmış ve günlük, sade olaylar içeriklerine dahil olmuştur.
Destan niteliğine tüm Oğuzlar'ı etkilemesiyle
ulaşmıştır.
Hikayelerde dersler verilmiş, halk
bilgilendirilmek istenmiştir. Destanlaşmış tarih olayları anlatılmıştır.
Oğuzların dini inançları belirtilmiştir. Örneğin, Alplerin savaşa gitmeden
önce arı suyla abdest aldığı ve iki rekat namaz
kıldıkları belirtilmiştir. Halkın ekonomik durumu da anlatılmıştır. Oğuzların
daha çok hayvancılıkla
geçindiği neredeyse her hikayede görülmektedir. Yalnız, Oğuzlar’da
üstünlük zenginlikle, mal ve mülkle olmamaktadır. Bunun için yiğitlik
gerekmektedir. Erkek gençlerin isim alabilmesi için bir yiğitlik göstermesi
gerekir. Yiğitlik gösteren delikanlıya Dede Korkut isim verir. Verdiği
isimler genellikle delikanlının gösterdiği yiğitlikle alakalıdır. Mesala Boğaç Han’a ‘Boğaç’
ismi boğayı boğduğu için verilmiştir. Oğuzlar işlerini kendileri yapamazsa
küçük düşerler. Üstünlüklerini kaybetmemek için yardım kabul etmezler. Kazan
Han’ın hikayesinde de böyle olmuş, Kazan Han çobanı, yardımını
engellemek için ağaca bağlamıştır.
Hikayelerde kadın da söz sahibidir ve hanlık
edebilir. Kadın evlenirken güçlü, yiğit birini arar. Gerektiğinde de savaşır
fakat onun savaşması erkeği küçük düşürür.
Destanlarda yoğunlukla ideal Oğuz Alp'inin
nasıl olması gerektiği anlatılıyorsa da Alplerin başına gelen olaylardan
herkese pay düşmektedir. Büyüklüğün ve güçlülüğün erdem ve hünere bağlı
olduğu her fırsatta belirtilmektedir. Düşmana karşı savaşmak da yiğitliğin,
büyüklüğün göstergesidir. Verilen dersler bu kadarla da kalmamaktadır.
Bunların bir kısmı doğrudan devlete ve yöneticilere, bir kısmı da millete
verilmek istenen derslerdir.
|
